โรคเหงือกและฟันในแมว: อาการ สาเหตุ และการป้องกัน

โรคเหงือกและฟัน (Periodontal Disease) เป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยที่สุดในแมว โดยเฉพาะแมววัยผู้ใหญ่และแมวสูงอายุ แม้ว่าโรคนี้จะไม่ใช่สภาวะฉุกเฉิน แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่รุนแรงได้ในระยะยาว

อาการและสัญญาณของโรคเหงือกและฟันในแมว

เจ้าของแมวควรสังเกตอาการเหล่านี้:

• กลิ่นปากเหม็น - เป็นสัญญาณที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากการสะสมของแบคทีเรียในช่องปาก
• เหงือกบวมแดง - เหงือกปกติควรมีสีชมพูอ่อน แต่เมื่อเกิดการอักเสบจะบวมและมีสีแดงเข้ม
• น้ำลายไหลมาก - อาจพบเลือดปนในน้ำลายได้
• ลดความต้องการอาหาร - แมวอาจกินอาหารได้น้อยลงเนื่องจากความเจ็บปวด
• เคี้ยวอาหารได้ยาก - หลีกเลี่ยงการใช้ฟันด้านที่เจ็ป หรือทิ้งอาหารหล่นขณะกิน
• ใช้อุ้งเท้าขูดปาก - พยายามบรรเทาความไม่สบาย
• พฤติกรรมเปลี่ยนไป - หลีกเลี่ยงการสัมผัสบริเวณหน้าและปาก อารมณ์เสียง่าย

สาเหตุและการพัฒนาของโรค

โรคเหงือกและฟันเกิดจากการสะสมของคราบพลัค (Plaque) บนผิวฟัน คราบพลักเป็นฟิล์มที่ประกอบด้วยแบคทีเรีย เศษอาหาร และน้ำลาย เมื่อเวลาผ่านไป คราบพลักจะแข็งตัวกลายเป็นหินปูน (Tartar หรือ Calculus) ซึ่งไม่สามารถขจัดได้ด้วยการแปรงฟันธรรมดา

ระยะของโรคมี 4 ระดับ:

1. ระยะที่ 1 (Gingivitis): เหงือกอักเสบเล็กน้อย ยังสามารถกลับสู่สภาพปกติได้หากรับการทำความสะอาด
2. ระยะที่ 2: เริ่มมีการทำลายเนื้อเยื่อที่ยึดฟัน สามารถรักษาและชะลอความเสียหายได้
3. ระยะที่ 3: ทำลายเนื้อเยื่อรากฟันมากกว่า 50% ฟันอาจหลวมหรือโยก
4. ระยะที่ 4: การทำลายอย่างรุนแรง ฟันหลุดหรือติดเชื้อลุกลามถึงกระดูกขากรรไกร

ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ อายุที่เพิ่มขึ้น การไม่ได้ดูแลทำความสะอาดช่องปาก พันธุ์แมวหน้าแบน (เช่น เปอร์เซีย) และการกินอาหารเปียกอย่างเดียวโดยไม่มีการกระตุ้นการเคี้ยว

เมื่อไรควรพบสัตวแพทย์

คุณควรพาแมวพบสัตวแพทย์เมื่อสังเกตเห็นอาการใดๆ ต่อไปนี้:

• กลิ่นปากเหม็นผิดปกติ
• เหงือกบวมแดงหรือมีเลือดออก
• ฟันหลวมหรือหลุด
• แมวหยุดกินอาหารหรือกินได้น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด
• มีก้อนหรือบวมบริเวณใบหน้าหรือขากรรไกร

สัตวแพทย์จะทำการตรวจช่องปากและอาจแนะนำให้ทำการทำความสะอาดฟันภายใต้การดมยาสลบ (Dental Prophylaxis) เพื่อขจัดหินปูนและรักษาโรคเหงือก ในกรณีที่รุนแรงอาจต้องถอนฟันที่เสียหายหนัก

การป้องกันและการดูแล

การป้องกันเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาสุขภาพช่องปากของแมว:

• แปรงฟันเป็นประจำ - เริ่มให้แมวคุ้นเคยตั้งแต่เด็กด้วยยาสีฟันสำหรับสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะ (ห้ามใช้ยาสีฟันคน)
• ให้ขนมทำความสะอาดฟัน - ขนมที่ออกแบบมาเพื่อช่วยลดคราบพลัคและหินปูน
• อาหารที่ช่วยสุขภาพฟัน - อาหารเม็ดที่มีเนื้อสัมผัสพิเศษช่วยขัดฟันขณะเคี้ยว
• ตรวจสุขภาพฟันประจำปี - พบสัตวแพทย์เพื่อตรวจช่องปากอย่างน้อยปีละครั้ง
• น้ำยาบ้วนปากสำหรับสัตว์ - ช่วยลดแบคทีเรียในช่องปาก

การดูแลสุขภาพช่องปากของแมวไม่เพียงช่วยป้องกันความเจ็บปวดและการสูญเสียฟัน แต่ยังช่วยป้องกันการติดเชื้อที่อาจลุกลามสู่อวัยวะอื่นๆ เช่น หัวใจ ไต และตับ ได้อีกด้วย การเริ่มต้นดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้แมวของคุณมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว