โรคจมูกอักเสบ (Rhinitis) ในสุนัขและแมว

โรคจมูกอักเสบ (rhinitis) คือการอักเสบของเยื่อเมือกในจมูก หากเยื่อบุไซนัสอักเสบเรียกว่าไซนัสอักเสบ (sinusitis) หากทั้งจมูกและไซนัสได้รับผลกระทบเรียกว่า rhino-sinusitis โรคจมูกอักเสบสามารถเกิดขึ้นได้เดี่ยว ๆ หรือเป็นส่วนหนึ่งของโรค/การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน อาการอาจเบาแค่มีน้ำมูกใสเล็กน้อย หรือรุนแรงจนมีน้ำมูกสีเขียว/เหลือง/มีเลือดปน

สาเหตุที่เป็นไปได้ของโรคจมูกอักเสบ

หลายสิ่งสามารถทำให้เยื่อบุจมูกอักเสบในสุนัขและแมว บางสาเหตุได้แก่:

• ฝีรากฟัน (Tooth root abscess)

• ไวรัส (feline herpesvirus, feline calicivirus และ canine distemper เป็นต้น)

• การติดเชื้อรา (Fungal infections)

• ปรสิต (ไรจมูก หรือ nasal mites เป็นต้น)

• ติ่งเนื้ออักเสบ (Inflammatory polyp)

• ความผิดปกติแต่กำเนิด (เพดานโหว่ หรือ cleft palate เป็นต้น)

• การบาดเจ็บที่ใบหน้า/ศีรษะ

• สิ่งแปลกปลอม (ใบหญ้า เมล็ดพืช และเมล็ดหญ้า เป็นต้น)

• ภูมิแพ้ (Allergies)

• Idiopathic lymphoplasmacytic rhinitis (โรคจมูกอักเสบเรื้อรังที่ไม่ทราบสาเหตุ)

• มะเร็ง

• แบคทีเรีย

สาเหตุจากแบคทีเรียปฐมภูมิของโรคจมูกอักเสบในแมวพบได้น้อย การติดเชื้อแบคทีเรียมักเป็นผลทุติยภูมิจากโรคอื่น

Aspergillus fumigatus เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของโรคจมูกอักเสบจากเชื้อราในสุนัข

โรคจมูกอักเสบอาจเป็นเรื้อรัง (chronic - ต่อเนื่อง) หรือเฉียบพลัน (acute - ระยะสั้น) โรคจมูกอักเสบเรื้อรังมีอาการจามและน้ำมูกเป็นระยะ ๆ ซ้ำ ๆ บางครั้งตอบสนองต่อยาปฏิชีวนะบ้างแต่ไม่หายขาด กรณีโรคจมูกอักเสบ/rhino-sinusitis เรื้อรังในแมวมักถูกเรียกว่า "แมวขี้หวัดเรื้อรัง" (chronic snufflers)

Idiopathic lymphoplasmacytic rhinitis (โรคจมูกอักเสบเรื้อรังที่ไม่ทราบสาเหตุ) พบได้ไม่บ่อยในแมว แต่อาจเป็นปฏิกิริยาภูมิไวเกิน (hypersensitivity) ต่อสารก่อภูมิแพ้ในอากาศ ในสุนัข พบได้ 20% ของกรณีโรคจมูกอักเสบในการศึกษาหนึ่ง สายพันธุ์สุนัขที่ได้รับผลกระทบบ่อยที่สุด ได้แก่ German Shepherd Dog, Labrador Retriever, Dachshund, Cocker Spaniel และ Yorkshire Terrier อายุมัธยฐานของสุนัขที่ได้รับผลกระทบคือ 8-9 ปี

อาการทางคลินิก

อาการอาจรวมถึงการจาม ใช้อุ้งเท้าถูใบหน้า (ซึ่งอาจบ่งบอกว่ามีสิ่งแปลกปลอม) กรน การอุดตันจมูก และ/หรือน้ำมูกไหล เมื่อช่องจมูกแคบลงเพราะการอักเสบ สัตว์เลี้ยงจะหายใจทางปากและหอบ การจามพบบ่อยที่สุดในโรคจมูกอักเสบเฉียบพลัน เมื่อสัตว์เลี้ยงพยายามขับน้ำมูกออกจากทางเดินหายใจส่วนบน การจามมักเป็นระยะ ๆ ในโรคจมูกอักเสบเรื้อรัง อาจพบเยื่อบุตาอักเสบ (conjunctivitis หรือตาแดง) และน้ำตาไหลร่วมกับการอักเสบของทางเดินหายใจส่วนบน

การวินิจฉัยอาศัยประวัติและการตรวจร่างกาย เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงของโรคจมูกอักเสบ มักต้องวางยาสลบเพื่อตรวจอย่างครบถ้วน การตรวจมักรวมถึงเอกซเรย์กะโหลกศีรษะ การเพาะเชื้อจากช่องจมูกและน้ำมูก การล้างจมูก การตรวจน้ำมูกด้วยกล้องจุลทรรศน์ และการส่องกล้อง (endoscopy - การสอดท่อมีไฟเข้าไปในช่องจมูก)

การรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุที่แท้จริงของโรคจมูกอักเสบ อาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะ ยาแก้แพ้ สเตียรอยด์ หรือยาต้านเชื้อรา การติดเชื้อแบคทีเรียทุติยภูมิในจมูกพบได้บ่อย และน้ำมูกมักหายด้วยยาปฏิชีวนะ กรณีที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแปลกปลอมหรือมะเร็ง อาจต้องผ่าตัด

การพยากรณ์โรค

การพยากรณ์โรคขึ้นอยู่กับสาเหตุที่แท้จริงของโรคจมูกอักเสบและความเรื้อรังของโรค

หมายเหตุการใช้งาน

เนื้อหานี้ใช้สำหรับอ้างอิงและการถอดความเท่านั้น ห้ามเผยแพร่ข้อความต้นฉบับซ้ำคำต่อคำ